DÙ ĐAU NHƯNG VẪN PHẢI MỔ XẺ CẤP BÁCH KẺO QUÁ MUỘN - ĐÀO TẠO BS NGÀY NAY CẦN SỐ LƯỢNG HAY CHẤT LƯỢNG? 💥Đào tạo đại học cần số lượng hay chất lượng? Đại học nói chung cần cả số lượng và chất lượng, nhưng thứ tự ưu tiên khác nhau theo từng ngành. Với các ngành kinh tế, công nghệ, xã hội, việc mở rộng quy mô có thể chấp nhận được vì thị trường lao động sẽ tự sàng lọc, sinh viên có thể tự học bù đắp. Với y khoa thì không. Y khoa là ngành duy nhất mà sản phẩm lỗi của đào tạo có thể trực tiếp gây chết người. Vì vậy câu hỏi không phải là chọn số lượng hay chất lượng, mà là lấy chất lượng làm điều kiện tiên quyết để quyết định số lượng. 💥Vì sao đào tạo đại học y khoa không nên chạy theo số lượng mà cần chất lượng? 1. Y khoa là nghề học trên người bệnh, không phải chỉ trên giáo trình. Kiến thức y khoa có hai phần: kiến thức sách vở và tri thức lâm sàng ngầm. Phần thứ hai chỉ có được khi sinh viên đi buồng bệnh, khám bệnh, phụ mổ, trực đêm cùng thầy. Một bác sĩ giảng viên lâm sàng giỏi không chỉ dạy lý thuyết và chẩn đoán mà còn dạy cách ra quyết định trong tình huống không chắc chắn, cách giao tiếp với bệnh nhân, cách chịu trách nhiệm đạo đức. Những thứ này không thể học qua video hay mô hình. Nếu tỉ lệ sinh viên / giường bệnh quá cao, sinh viên chỉ đứng ngoài hành lang xem, không được chạm vào bệnh nhân. Ra trường có thể vẫn thuộc lòng triệu chứng, nói như... sách nhưng không dám đặt ống, không dám xử trí sốc... 2. Chi phí của sai lầm là không thể sửa chữa. Một kỹ sư cầu đường làm sai có thể sửa bản vẽ. Một bác sĩ chẩn đoán sai, mổ sai, dùng thuốc sai thì hậu quả là di chứng, tử vong và mất niềm tin của cả hệ thống. Xã hội phải trả giá bằng chi phí điều trị lại, kiện tụng, và gánh nặng bệnh tật. Đào tạo ồ ạt tạo ra một thế hệ bác sĩ "trung bình - yếu" sẽ làm giảm chất lượng toàn bộ hệ thống y tế trong 30 năm hành nghề của họ. 3. Đào tạo y khoa cực kỳ tốn kém và có "độ trễ" dài. Để đào tạo một giảng viên lâm sàng giỏi cần 15-20 năm: 6 năm bác sĩ, 2-3 năm sau đại học, 5-10 năm hành nghề chuyên sâu và nghiên cứu. Không thể tuyển gấp như ngành khác. Một trường kinh tế thiếu giảng viên có thể mời thỉnh giảng qua Zoom, một trường y không thể chỉ mời bác sĩ ngoại khoa giỏi mổ qua Zoom được. Trong khi đó, để đào tạo một sinh viên y tốn gấp 4-5 lần sinh viên ngành khác vì cần bệnh viện, phòng thí nghiệm, xác, thiết bị mô phỏng. 💥Có ý kiến cho rằng: "nếu không đủ bác sĩ giảng viên lâm sàng giỏi thì không nên mở thêm trường y", có đúng không? Ý kiến "Không đủ bác sĩ giảng viên lâm sàng giỏi thì không nên mở thêm trường y" là hoàn toàn đúng, và đó là chuẩn mực quốc tế ! Giảng viên lâm sàng là nút thắt cổ chai, là điều kiện cần và đủ. Bệnh viện có thể xây trong 3 năm, máy móc có thể mua trong 6 tháng, nhưng một bộ môn Nội, Ngoại, Sản, Nhi có đủ giáo sư, phó giáo sư đầu ngành làm nòng cốt thì không thể nhanh như thế, không thể... đi mượn. Mở trường y khi chưa có đội ngũ này là "vô trách nhiệm về mặt học thuật và đạo đức". Nó tạo ra ba hệ lụy: +Thứ nhất là hạ chuẩn đầu vào và đầu ra để lấp đầy chỉ tiêu. +Thứ hai là đi "thuê" bệnh viện thực hành tràn lan, sinh viên từ trường tư phải chen chúc ở bệnh viện công vốn đã quá tải, không có thầy của trường mình theo sát. +Thứ ba là tạo ra sự bất bình đẳng ngầm: sinh viên trường có bệnh viện thực hành riêng được cầm dao, được cầm tay chỉ việc, sinh viên trường đi thuê chỉ được đứng nhìn. Tất nhiên, không có nghĩa là sẽ đóng băng mãi mãi. Giải pháp đúng là đi theo lộ trình: đầu tư 10 năm để xây dựng bệnh viện đại học và đội ngũ nòng cốt, sau đó mới tuyển sinh với quy mô nhỏ, tăng dần khi đủ chuẩn. Có thể liên kết, mời thỉnh giảng, nhưng giảng viên cơ hữu đầu ngành của các bộ môn lâm sàng chủ chốt phải là của trường. Ví dụ cụ thể: Ở Việt Nam: Trước năm 2010 cả nước chỉ có khoảng 8-10 trường đào tạo bác sĩ y khoa truyền thống như Y Hà Nội, Y Dược TP.HCM, Y Dược Huế, Thái Bình, Hải Phòng. Đến nay con số đã vượt 30 cơ sở, nhiều trường vốn là khối kinh tế, công nghệ như Kinh Doanh và Công nghệ Hà Nội, Nguyễn Tất Thành, Võ Trường Toản, Tân Tạo cũng mở ngành Y đa khoa. Hệ quả đã thấy: Bộ Y tế nhiều lần cảnh báo tình trạng 50-70 sinh viên theo một thầy đi buồng, không đủ giường bệnh. Sinh viên nhiều trường tư phải tự liên hệ bệnh viện, mỗi khoa đi 1-2 tuần cho có. Trong khi chuẩn của Liên đoàn Giáo dục Y khoa Thế giới WFME yêu cầu 1 sinh viên phải có ít nhất 1 giường bệnh và tỉ lệ giảng viên lâm sàng / sinh viên không quá 1/8. Ở các nước phát triển, họ đã phải trả giá và đã sửa sai bằng chất lượng: Mỹ với Flexner Report 1910: Đầu thế kỷ 20, Mỹ có 155 trường y thương mại, chất lượng rất thấp. Abraham Flexner được mời khảo sát và báo cáo đã đóng cửa 80 trường không đạt chuẩn vì thiếu giảng viên, thiếu bệnh viện. Từ đó Mỹ chỉ giữ lại các trường gắn chặt với đại học nghiên cứu và bệnh viện đại học. Muốn mở trường mới phải được LCME kiểm định cực kỳ gắt: phải có đủ giảng viên cơ hữu, có bệnh viện riêng, có ngân sách nghiên cứu. Anh, Đức, Nhật: Anh chỉ có 33 trường y cho 67 triệu dân, do Hội đồng Y khoa GMC quản lý chặt số lượng sinh viên dựa trên năng lực của các NHS Trust. Đức áp dụng numerus clausus, điểm đầu vào y khoa cao nhất nước và thi quốc gia. Nhật có 82 trường nhưng Bộ MEXT khống chế chỉ tiêu hàng năm. Bài học gần nhất là Hàn Quốc 2024-2025: Chính phủ muốn tăng 2.000 chỉ tiêu y khoa để giải quyết thiếu bác sĩ vùng sâu, nhưng giới y khoa đình công trên toàn quốc vì cho rằng các trường hiện tại đã thiếu giảng viên trầm trọng, tăng chỉ tiêu đột ngột sẽ giết chết chất lượng. Cuối cùng chính phủ phải nhượng bộ, tăng lộ trình. 💥Tất cả các ví dụ trên cho thấy một quy luật: khi thiếu bác sĩ, cách giải quyết bền vững không phải là mở thêm nhiều trường y mới chất lượng thấp, mà là đầu tư chiều sâu cho các trường hiện có, tăng lương và điều kiện làm việc để giữ chân giảng viên giỏi, và cử bác sĩ về vùng khó khăn bằng chính sách đãi ngộ, không phải bằng cách hạ chuẩn đào tạo. Mở một trường y mới rất dễ, cắt băng khánh thành chỉ mất một ngày. Nhưng để xây được một khoa Nội giỏi, một khoa Ngoại giỏi cần một thế hệ. Nếu không đủ thầy giỏi, tốt nhất là chưa nên mở trường. Photo: Ảnh có ý nghĩa minh họa, quá tải sinh viên trong bệnh viện.